Schoolactiviteiten 2008

'Als ik rijst afweeg denk ik aan honger in de oorlog'

Hoe maak je kinderen die nooit een oorlog hebben meegemaakt duidelijk wat een kind in oorlogstijd doormaakt?
Een moeilijke opgave.

Maar niet voor Joop Lefrandt uit Groningen. Hij vertelde op uitnodiging van de Vier Mei Stichting Grootegast aan leerlingen van 'De Molenberg', de 'Johannes Bogermanschool', 'De Aquarel' en de 'Jan Kuipersschool' hoe zijn leven er als 7-jarige in Nederlands Indië uitzag tijdens de Tweede Wereldoorlog.

bassischoolleerlingen groepen 7 en 8 luisteren aandachtig naar de heer Joop Lefrandt

Lefrandt kreeg de volle aandacht van kinderen door geen opsomming te geven van alle verschrikkingen, maar door vooral dicht bij hun belevingswereld te blijven.

Zo vertelde hij hoe blij hij aanvankelijk was dat de oorlog uitbrak. Dat betekent vrij zijn. Hij hoefde niet meer naar school, maar kon de hele dag met zijn katapult op sjouw. Hij schoot op mensen die hun behoefte vanaf een plank boven water deden en dus in het water vielen waar ze net in hadden... Maar ook op mussen.
Dat kwam Lefrandt natuurlijk op commentaar te staan. "Ik snap jullie, maar begrijp goed dat aan één mus misschien niet zo veel vlees zit, maar als je er zes of zeven schiet heb je er wel een goed maal aan."

Zijn antwoord op de vraag of hij nog wel eens aan de oorlog denkt ging ook over voedselschaarste.
"Als mensen rijst kochten op de markt, hadden ze altijd een sliert kinderen achter zich aan. Die verzamelden rijstkorrels van de grond, deden ze vervolgens met wat water in een conservenblikje boven een vuurtje en dat aten ze op. Ik ben nu diabetispatiënt en mag maar een beetje rijst. Als ik rijst afweeg zie ik die kinderen voor me".

Ook aan de orde kwam hoe verschrikkelijk het is om als kind gescheiden te worden van je moeder. Lefrandt overkwam het nadat een bij hen inwonend neefje zijn moeder, die kogels in huis verborg, verraadde. "De Japanners namen haar mee in een auto."
Wat doet een kind dan? Dat gaat met zijn verdriet en ellende naar bekenden, familie dus. "Maar daar stond ik voor de gesloten deur. Ze waren bang dat ook zij gevaar liepen. Gelukkig had mijn moeder me de sleutel van ons huis gegeven."

(Dagblad van het Noorden, 24 april 2008; foto: Jan Willem van Vliet)